Muốn buộc hai dây vào nhau, chọn nút theo loại dây. Hai dây cùng cỡ, buộc đồ nhẹ như túi, bao, gói hàng thì dùng nút dẹt. Hai dây to nhỏ khác nhau thì dùng nút thợ dệt, dây to gập làm vòng, dây nhỏ quấn quanh. Dây trơn như cước, dây dù, dây nilon thì dùng nút ngư dân kép. Buộc xong luôn kéo thử và để đuôi dây dài gấp vài lần đường kính dây.
| Tình huống | Nút nên dùng | Chắc cỡ nào | Dễ tháo không |
|---|---|---|---|
| Hai dây cùng cỡ, đồ nhẹ | Nút dẹt | Vừa, dễ tuột với dây trơn | Rất dễ |
| Hai dây khác cỡ, dây thừng với dây nhỏ | Nút thợ dệt | Chắc khi dây luôn căng | Dễ |
| Dây trơn, cước, dây dù, dây nilon | Nút ngư dân kép | Rất chắc | Khó tháo sau khi chịu lực |
| Dây nối tạm, cần tháo nhanh | Nút thợ dệt kép | Chắc hơn nút thợ dệt đơn | Dễ |
Vì sao nối dây hay tuột
- Dùng nút không hợp với dây, ví dụ nút dẹt cho dây nilon trơn.
- Thắt nhầm nút bà già thay vì nút dẹt.
- Đuôi dây cắt quá ngắn, chịu lực là tuột ra.
- Dây lúc căng lúc chùng, rung lắc liên tục.
- Hai dây chênh cỡ quá nhiều mà dùng nút cho dây cùng cỡ.
Nút dẹt cho hai dây cùng cỡ
Nút dẹt là nút buộc túi, buộc dây giày, buộc băng quấn. Nó nhanh và dễ tháo.
- Cầm hai đầu dây, mỗi đầu một bên.
- Đầu trái đè lên đầu phải, luồn xuống dưới và kéo lên. Đây là lần bắt chéo thứ nhất.
- Hai đầu đã đổi bên. Lấy đầu đang nằm bên phải, đè lên đầu bên trái, luồn xuống qua khe và kéo ra.
- Kéo đều cả bốn phần dây để siết.
- Kiểm tra: mỗi đầu dây nằm song song với chính sợi dây của nó, nút phẳng. Nếu đầu dây chìa chéo ra, đó là nút bà già, tháo ra làm lại lần bắt chéo thứ hai theo chiều ngược.
Nút dẹt không nên dùng để nối dây chịu lực lớn hoặc dây trơn. Khi bị kéo lệch, nút dẹt có thể lật và tuột.
Nút thợ dệt cho hai dây khác cỡ
Nút thợ dệt, dân đi biển gọi là nút buộc buồm, dùng để nối dây to với dây nhỏ, nối dây thừng với dây dù, nối dây phơi bị đứt.
- Gập đầu dây to thành một vòng hình chữ U, đầu dây nằm song song với phần dây chính.
- Luồn đầu dây nhỏ từ dưới lên qua lòng chữ U.
- Quấn đầu dây nhỏ vòng ra phía sau cả hai nhánh của chữ U.
- Đưa đầu dây nhỏ trở lại phía trước, luồn xuống dưới chính sợi dây nhỏ, nhưng vẫn nằm trên chữ U.
- Giữ chữ U, kéo dây nhỏ để siết.
- Kiểm tra: hai đầu dây thừa nằm cùng một phía của nút. Nếu nằm ở hai phía đối diện, nút kém chắc hơn, nên làm lại.
Muốn chắc hơn, ở bước 4 quấn đầu dây nhỏ thêm một vòng nữa quanh chữ U trước khi luồn dưới chính nó. Đó là nút thợ dệt kép, hợp khi hai dây chênh cỡ nhiều hoặc dây trơn.
Nút thợ dệt giữ tốt khi dây căng liên tục. Nếu dây chùng rồi giật nhiều lần, nút có thể nới, nên kiểm tra lại sau mỗi lần dùng.
Nút ngư dân kép cho dây trơn
Nút ngư dân kép gồm hai nút quấn trượt lên nhau. Nó rất chắc với cước, dây dù paracord, dây nilon.
- Đặt hai đầu dây song song, ngược chiều nhau, chồng lên nhau khoảng 20 đến 30 cm.
- Lấy đầu dây thứ nhất, quấn hai vòng quanh cả hai sợi, quấn về phía chính sợi dây của nó.
- Luồn đầu dây thứ nhất qua trong lòng hai vòng vừa quấn. Siết vừa để thành một cụm quấn gọn.
- Làm y hệt với đầu dây thứ hai, quấn theo chiều ngược lại, cũng hai vòng rồi luồn qua trong lòng.
- Thấm nước nếu là cước hoặc dây nilon.
- Kéo hai sợi dây chính ra hai phía. Hai cụm quấn trượt lại và áp sát vào nhau.
- Cắt đuôi thừa, chừa lại khoảng 1 cm với dây nhỏ, dài hơn với dây to.
Nút đúng có hai cụm quấn giống nhau, nằm khít, mặt sau thấy bốn sợi song song. Nút này sau khi chịu lực nặng thì rất khó tháo, nên chỉ dùng khi muốn nối lâu dài.
Nối dây trong những việc thường gặp
- Nối dây phơi bị đứt: nút thợ dệt nếu dây khác cỡ, nút ngư dân kép nếu dây nilon.
- Nối dây buộc bạt: nút thợ dệt, dễ tháo sau khi dùng.
- Nối dây vòng tay, dây rút: nút ngư dân kép, hoặc nút ngư dân đơn cho dây sáp nhỏ.
- Nối cước câu: nút ngư dân kép, hoặc các nút nối chuyên cho cước.
- Nối dây buộc hàng sau xe máy: không nên, dùng dây nguyên sợi đủ dài.
Khi nào không dùng dây nối
Nút nối nào cũng làm dây yếu đi ở chỗ nút. Không dùng dây nối cho những việc đỡ người hoặc vật nặng có thể gây thương tích:
- Dây xích đu, dây võng treo người.
- Dây leo trèo, dây an toàn làm việc trên cao. Những việc này phải dùng dây và thiết bị đạt chuẩn.
- Dây kéo xe, kéo vật nặng.
- Dây treo đồ trên đầu người.
Dây đã sờn, cháy xém, mục vì nắng thì thay dây mới, không nối.
Câu hỏi thường gặp
Cách buộc hai đầu dây không bị tuột?
Với dây cùng cỡ không trơn, nút dẹt đúng chiều là đủ. Với dây trơn, dùng nút ngư dân kép. Chừa đuôi dây dài và siết đều cả bốn nhánh sẽ giúp nút không tuột.
Cách buộc dây chặt nhất để nối lâu dài?
Nút ngư dân kép là lựa chọn chắc nhất trong các nút nối phổ biến, nhất là với dây nilon và dây dù. Nhược điểm là rất khó tháo sau khi chịu lực, nên chỉ dùng khi không định tháo ra.
Cách thắt hai đầu dây vòng tay?
Dây vòng tay thường nhỏ và trơn, nên dùng nút ngư dân đơn hoặc kép, sau đó hơ nhẹ đầu dây tổng hợp cho chảy dính để không tuột. Muốn vòng chỉnh được cỡ thì làm nút rút bằng cách quấn mỗi đầu dây quanh sợi kia.
Nút dẹt với nút bà già khác nhau thế nào?
Nút dẹt có hai lần bắt chéo ngược chiều, hai đầu dây nằm song song với sợi dây của chính nó. Nút bà già bắt chéo cùng chiều hai lần, đầu dây chĩa chéo ra và nút dễ trượt.