Dây giày hay tuột phần lớn do nút nơ bị thắt lệch chiều, tạo thành "nút bà già", hai tai nơ xoay dọc theo thân giày và bung ra khi đi. Cách sửa nhanh nhất là đổi chiều quấn ở bước tạo nơ để nơ nằm ngang. Nếu vẫn tuột, dùng nút kép, nút quấn hai vòng hoặc khoá gót ở hai lỗ trên cùng. Dây tròn trơn bóng thì nên thay dây dẹt có sợi thô.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước |
|---|---|---|
| Nơ xoay dọc theo thân giày | Nút bà già, quấn sai chiều | Đổi chiều quấn ở bước tạo nơ |
| Nơ nằm ngang nhưng vẫn lỏng dần | Dây trơn hoặc nút đầu không siết | Quấn nút đầu hai vòng, siết chặt |
| Tuột khi chạy, đá bóng | Dây rung mạnh, tai nơ dài | Nút kép, nhét tai nơ vào dây |
| Gót chân trượt, dây lỏng dần từ trên xuống | Dây không được khoá ở lỗ cuối | Thắt khoá gót |
| Đầu nhựa dây bị bung, sợi xơ | Dây đã cũ | Thay dây mới |
Vì sao dây giày cứ tự tuột
Nút nơ trên giày gồm hai phần. Phần dưới là một nút đơn, hai sợi dây bắt chéo rồi luồn qua nhau. Phần trên là hai tai nơ quấn quanh nhau. Nếu phần trên quấn cùng chiều với phần dưới, ta được nút dẹt, nút này tự khoá và nơ nằm ngang. Nếu quấn ngược chiều, ta được nút bà già. Nút bà già trượt khi bị kéo, nên sau vài trăm bước nó nới dần rồi bung.
Các lý do khác:
- Dây tròn, bề mặt bóng, ma sát thấp.
- Tai nơ và đuôi dây quá dài, quệt vào nhau và vào chân kia khi đi.
- Nút đầu tiên không được siết chặt trước khi tạo nơ.
- Dây ướt rồi khô, sợi co giãn không đều.
- Giày quá rộng, chân xê dịch làm dây kéo qua lại.
Cách kiểm tra nút đang thắt đúng hay sai
Thắt giày như mọi khi rồi nhìn từ trên xuống. Nếu hai tai nơ nằm ngang, trải sang hai bên mép giày, bạn đang thắt đúng. Nếu nơ xoay xéo, một tai chỉ về mũi giày, một tai chỉ về gót, đó là nút bà già. Người thắt sai thường thắt sai cả đời vì đã quen tay, chỉ cần đổi một bước là xong.
Cách 1: Sửa lại nút nơ cho đúng chiều
Đây là việc nên làm đầu tiên, vì nó sửa được đa số trường hợp mà không cần học nút mới.
- Bắt chéo hai đầu dây, luồn một đầu xuống dưới và kéo ra, siết chặt. Ghi nhớ bạn vừa đưa dây trái đè lên hay dây phải đè lên.
- Gập dây bên phải thành một tai nơ.
- Quấn dây bên trái quanh tai nơ đó. Nếu ở bước 1 dây trái đè lên dây phải, thì ở bước này hãy quấn dây trái từ phía sau ra trước. Nói gọn: quấn ngược với thói quen hiện tại của bạn.
- Đẩy dây trái qua khe vừa tạo để thành tai nơ thứ hai.
- Kéo hai tai nơ sang hai bên cho đều, siết chặt.
- Nhìn lại: nơ phải nằm ngang. Nếu vẫn xoay dọc, đổi lại chiều quấn ở bước 3.
Cách 2: Nút kép
Nút kép phù hợp cho trẻ con, người chạy bộ, người hay đi xa.
- Thắt nơ như bình thường, để hai tai nơ dài hơn một chút.
- Dùng chính hai tai nơ, bắt chéo và thắt thêm một nút đơn nữa.
- Siết vừa tay để còn tháo được.
- Khi tháo, gỡ nút đơn phía trên trước, sau đó kéo đuôi dây như thường.
Nhược điểm là khó tháo hơn, nhất là khi dây ướt hoặc dính bùn.
Cách 3: Nút quấn hai vòng ở nút đầu
Cách này giữ phần dưới không nới ra trong lúc tạo nơ.
- Bắt chéo hai đầu dây.
- Luồn một đầu xuống dưới, nhưng quấn thêm một vòng nữa trước khi kéo ra, tức là hai vòng thay vì một.
- Siết chặt. Nút đầu hai vòng tự giữ căng, không cần ai đè ngón tay lên.
- Tạo nơ như cách 1.
Tiếp theo có thể làm tương tự ở phần nơ: quấn dây quanh tai nơ hai vòng thay vì một, rồi luồn tai nơ thứ hai qua cả hai vòng. Nơ kiểu này chắc hơn nhưng vẫn tháo bằng một lần kéo.
Cách 4: Nút Ian
Nút Ian là kiểu thắt nhanh do Ian Fieggen giới thiệu. Nó cho ra đúng nút dẹt như cách 1 nhưng tạo cả hai tai nơ cùng lúc.
- Thắt nút đầu như bình thường.
- Gập mỗi đầu dây thành một tai nơ, hai tai quay mặt vào nhau.
- Bắt chéo hai tai nơ, tai trái nằm sau tai phải.
- Luồn đồng thời mỗi tai nơ qua khe của tai kia.
- Kéo hai tai ra hai bên để siết.
Nút Ian cần tập vài lần mới quen, nhưng khi đã quen thì thắt chỉ mất khoảng hai giây và nơ nằm ngang chuẩn.
Khoá gót ở hai lỗ trên cùng
Nhiều giày thể thao, giày chạy có thêm một lỗ xỏ ở trên cùng, lệch về phía gót. Lỗ đó dùng để khoá gót.
- Xỏ dây như bình thường tới lỗ áp chót.
- Đưa mỗi đầu dây lên lỗ cuối cùng cùng bên, xỏ từ ngoài vào trong, để lại một vòng nhỏ.
- Luồn đầu dây bên trái qua vòng bên phải, đầu dây bên phải qua vòng bên trái.
- Kéo hai đầu xuống dưới để siết vòng, cổ giày ôm chặt quanh mắt cá.
- Thắt nơ như bình thường.
Khoá gót giữ phần dây phía trên không trượt ngược, nên nơ ít bị kéo lỏng khi chạy.
Mẹo theo từng loại giày
- Giày thể thao, giày chạy: khoá gót và nút kép. Nhét tai nơ vào khe dây ở mu bàn chân để không quệt.
- Giày đá bóng: siết chặt từ mũi, nút kép, sau đó quấn đuôi dây vòng qua dưới đế một lần nếu dây quá dài. Nhiều người dán thêm băng keo thể thao quanh cổ giày.
- Giày vải, giày bata: dây vải dẹt ít tuột, chỉ cần thắt đúng chiều.
- Giày tây: dây sáp tròn khá trơn, nên dùng nút quấn hai vòng ở nút đầu.
- Giày trẻ em: nút kép, hoặc thay dây chun không cần buộc.
Khi nào nên thay dây
Thay dây khi đầu nhựa bị vỡ, sợi bung xơ, dây giãn làm hai đầu không đều, hay dây tròn quá bóng dù thắt cách nào cũng tuột. Khi mua dây mới, đo chiều dài dây cũ hoặc đếm số cặp lỗ. Dây dẹt, dệt thô ma sát tốt hơn dây tròn bóng. Dây có gai nhỏ hoặc dây ren giữ nút rất chắc nhưng khó tháo hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cách thắt dây giày thể thao không bị tuột khi chạy?
Thắt nơ đúng chiều để nơ nằm ngang, dùng khoá gót ở hai lỗ trên cùng, rồi thắt thêm nút kép. Tai nơ nên ngắn, nhét phần dư vào khe dây. Với ba bước này dây giày chạy bộ gần như không tuột.
Cách buộc giày đá bóng cho chặt?
Siết dây từ lỗ gần mũi giày lên dần, mỗi cặp lỗ kéo đều hai bên. Thắt nút kép, sau đó quấn phần dây dư quanh cổ giày hoặc nhét gọn vào dưới dây. Không nên để tai nơ dài vì dễ bị giẫm hoặc vướng chân đối phương.
Vì sao nơ dây giày của tôi luôn bị xoay dọc?
Đó là dấu hiệu nút bà già, do bạn quấn tai nơ cùng chiều với nút đầu. Đổi chiều quấn ở bước tạo nơ là nơ sẽ nằm ngang và chắc hơn hẳn.
Cách thắt dây giày đẹp mà vẫn chắc?
Xỏ dây kiểu chéo truyền thống hoặc kiểu thẳng hàng cho giày vải, rồi thắt nút Ian hoặc nơ đúng chiều. Để hai tai nơ dài bằng nhau và nằm ngang, phần dây dư nhét vào trong. Nhìn gọn và giữ được cả ngày.