Gấp hạc giấy cần một tờ giấy vuông. Gấp các đường chéo và đường giữa, gập thành khối vuông nhỏ, gấp cánh hoa hai mặt để thành khối chim hình thoi dài, thu nhỏ hai chân phía dưới, gấp ngược vào trong để dựng cổ và đuôi, gấp đầu rồi kéo hai cánh ra. Người mới mất khoảng 10 đến 15 phút cho con đầu tiên. Nếu chỉ có giấy A4, cắt ra được hình vuông cạnh 21 cm.
| Giai đoạn | Hình dạng giấy | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Nếp gấp nền | Tờ vuông có 4 nếp: 2 chéo, 2 giữa | Nếp gấp không đi qua đúng góc |
| Khối vuông | Hình vuông nhỏ, mở ở dưới | Gập nhầm chiều nếp lồi, lõm |
| Khối chim | Hình thoi dài, hẹp | Gấp cánh hoa lệch, rách giấy ở góc |
| Thu nhỏ chân | Hình diều có hai chân nhọn | Chân dày, khó gấp ngược |
| Hoàn thiện | Con hạc có cổ, đuôi, cánh | Cổ và đuôi lệch, đầu quá to |
Chọn giấy
- Giấy origami vuông 15 cm bán ở hiệu sách là dễ nhất: mỏng, giữ nếp tốt, một mặt màu.
- Giấy A4 in thường gấp được nhưng hơi dày, cổ và đuôi hạc hơi to.
- Giấy nhỏ hơn 7,5 cm khó gấp với người mới.
- Giấy gói quà mỏng, giấy báo mềm, nếp không sắc.
Cắt giấy vuông từ tờ A4
- Đặt tờ A4 dọc.
- Gập góc trên bên trái xuống sao cho cạnh trên trùng khít với cạnh phải. Được một tam giác, phía dưới thừa một dải chữ nhật.
- Miết nếp, sau đó gập dải chữ nhật thừa qua lại vài lần theo mép tam giác.
- Xé hoặc cắt dải thừa theo nếp.
- Mở tam giác ra, được hình vuông cạnh 21 cm.
Các bước gấp hạc giấy
Tạo nếp nền
- Đặt giấy mặt màu lên trên. Gấp đôi theo đường chéo, miết, mở ra. Gấp theo đường chéo còn lại, miết, mở ra.
- Lật giấy mặt trắng lên. Gấp đôi theo chiều ngang thành hình chữ nhật, miết, mở ra. Gấp đôi theo chiều dọc, miết, mở ra.
Gấp khối vuông
- Giữ giấy mặt trắng quay lên, xoay cho một góc chỉ về phía mình. Đưa ba góc còn lại về trùng với góc gần mình, các nếp gấp sẽ tự sập theo: nếp giữa gập vào trong, nếp chéo thành mép ngoài. Ép xuống thành một hình vuông nhỏ bằng một phần tư tờ giấy, mặt màu ở ngoài, phần mở quay xuống dưới. Đây là khối vuông.
Gấp khối chim
- Đặt khối vuông với phần mở quay xuống. Ở lớp trên, gấp mép dưới bên trái vào trùng với đường giữa. Làm tương tự với mép dưới bên phải. Được hình như cái diều.
- Gập tam giác nhỏ ở đỉnh xuống, đè lên hai phần vừa gấp, miết thật sắc, mở ra.
- Mở ba nếp vừa gấp ở bước 4 và 5.
- Gấp cánh hoa: nhấc góc dưới cùng của lớp trên, kéo lên phía trên theo nếp ngang ở bước 5. Hai mép bên sẽ tự gập vào giữa theo nếp ở bước 4. Ép phẳng. Được một hình thoi dài.
- Lật mặt sau, làm lại bước 4 đến 7. Giờ đây là khối chim, một hình thoi dài hẹp có hai chân tách rời ở phía dưới.
Thu nhỏ chân
- Đặt khối chim, phần hai chân tách rời quay xuống dưới. Ở lớp trên, gấp mép dưới bên trái vào đường giữa, mép dưới bên phải vào đường giữa. Nửa dưới hình thoi nhỏ lại.
- Lật mặt sau, gấp tương tự. Hai chân giờ là hai que nhọn và mỏng.
Dựng cổ và đuôi
- Gấp ngược vào trong chân bên trái: mở nhẹ hai lớp của chân, đẩy chân lên phía trên, lộn vào giữa hai lớp thân, để chân chếch lên khoảng 45 độ. Ép phẳng. Đây là cổ.
- Làm tương tự với chân bên phải. Đây là đuôi.
Gấp đầu và mở cánh
- Chọn một bên làm đầu. Cách đầu nhọn khoảng 1,5 đến 2 cm, gấp ngược vào trong một lần nữa để phần mũi chúc xuống. Đó là đầu hạc.
- Gập hai cánh xuống ngang thân.
- Cầm hai cánh kéo nhẹ ra hai bên, thân giữa sẽ phồng lên. Có thể thổi nhẹ vào lỗ nhỏ ở bụng để thân phồng đều.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Khối vuông không sập được: nếp chéo và nếp giữa đang cùng chiều. Nếp chéo phải lồi về một phía, nếp giữa lồi về phía ngược lại. Làm lại bước 1 và 2, nhớ lật giấy giữa hai bước.
- Rách giấy ở bước gấp cánh hoa: nếp ngang ở bước 5 chưa đủ sắc. Miết kỹ bằng móng tay hoặc thước.
- Khối chim lệch, hai bên không đều: ở bước 4, mép giấy chưa trùng đường giữa. Gấp chính xác từ đầu, sai lệch nhỏ sẽ lớn dần ở các bước sau.
- Cổ và đuôi quá dày, không gấp ngược được: giấy dày. Thu nhỏ chân kỹ hơn hoặc đổi giấy mỏng.
- Đầu hạc quá to: gấp đầu ở vị trí gần mũi hơn.
Gấp nhiều hạc làm quà
Người Nhật có truyền thống gấp nghìn con hạc làm quà cầu chúc bình an. Ở Việt Nam, nhiều người gấp hạc thả vào lọ thuỷ tinh làm quà. Khi gấp nhiều, dùng giấy nhỏ 7,5 cm cho hạc vừa lọ, tạo sẵn nếp nền cho cả xấp giấy trước rồi mới gấp từng con, sẽ nhanh hơn.
Muốn xâu hạc thành dây, luồn chỉ qua lỗ nhỏ ở bụng hạc lên đỉnh lưng bằng kim khâu dài, mỗi con cách nhau bằng một hạt cườm nhỏ để không trượt.
Câu hỏi thường gặp
Cách gấp con hạc giấy đơn giản cho trẻ em?
Cho trẻ dùng giấy origami 15 cm và tập riêng từng giai đoạn: khối vuông trước, khối chim sau. Người lớn làm mẫu cạnh bên, gấp cùng lúc. Trẻ khoảng 8 tuổi trở lên thường tự gấp được sau vài lần.
Cách gấp hạc giấy bằng giấy A4 có được không?
Được. Cắt tờ A4 thành hình vuông 21 cm bằng cách gập góc xuống trùng cạnh bên rồi bỏ dải thừa. Giấy A4 hơi dày nên con hạc to và cổ đuôi hơi thô, miết nếp thật kỹ.
Cách gấp hạc giấy vỗ cánh được không?
Có một mẫu hạc vỗ cánh riêng. Mẫu này gấp giống hạc thường tới khối chim, nhưng không thu nhỏ chân mà gấp ngược hai chân thành cổ và đuôi thẳng. Khi kéo đuôi, hai cánh sẽ đập lên xuống.
Gấp hạc giấy mất bao lâu?
Người mới mất khoảng 10 đến 15 phút cho con đầu tiên. Khi đã quen, mỗi con chỉ mất khoảng 2 đến 3 phút.